ĐÈN KHOE ĐÈN TỎ HƠN TRĂNG ...

 ĐÈN KHOE ĐÈN TỎ HƠN TRĂNG…

( Viết bởi: Thầy giáo “Sư Tử” – “ Rừng Xưa Chưa Khép”)

 

Trong kho tàng dân gian Việt, có những câu ca dao tưởng như đơn sơ, mộc mạc – nhưng ẩn chứa bên trong là lớp lớp tầng nghĩa, lặng lẽ rọi sáng cả một đạo sống cho đời sau. Như câu này:

"Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng,

Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn?!

Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn,

Sao trăng lại phải chịu luồn đám mây?!"

Ông bà ta xưa chẳng dư lời để buông một vần thơ hời hợt. Mỗi chữ đều là kết tinh của trải nghiệm, của quan sát, của những chiêm nghiệm về kiếp người giữa cõi đời đầy biến động. Câu ca dao trên, xét cho cùng, là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu sắc: Người càng giỏi, càng nên biết khiêm cung. Cái sáng thật sự, không phải là ánh sáng chói loà để phô trương, mà là thứ ánh sáng âm thầm, soi đường cho người khác mà chẳng cần được biết tên.

Nguyên lý ấy tưởng chừng đơn giản, nhưng để thấu tỏ và thực hành giữa dòng đời vội vã lại chẳng hề dễ dàng. Ấy vậy mà, giữa xã hội hôm nay, vẫn có những người – không hiểu vô tình hay hữu ý – đã quên đi lời dạy xưa. Gần đây, có người đã lên tiếng thách đấu võ nghệ với bất kỳ ai trong nước, tuyên bố sẽ hạ gục đối thủ trong vòng… 3 giây. Lời thách ấy vang lên không chỉ như tiếng chuông của sự ngạo mạn, mà còn là một nốt trầm buồn của đạo lý đang mai một giữa đời thường.

Thử hỏi: võ công cao – thì sao? Bách chiến bách thắng – thì sao? Nếu cái ngã trong lòng lớn hơn cả tài năng trong tay, thì chính người đó sẽ là ngọn đèn đang run rẩy giữa gió đời. Trăng sáng đến mấy, cũng phải chịu luồn đám mây – vì mây là thế cuộc, là thiên thời. Người tài đến mấy, cũng phải biết thu mình lúc cần, nhún mình lúc phải, đó mới là bậc chân nhân.

Một người biết võ, đáng kính. Một người biết dùng võ để bảo vệ điều đúng, đáng trọng. Nhưng một người dùng võ để hăm dọa cả thiên hạ, thì dù có thật sự “vô địch”, cũng không thể là người thắng trong lòng người.

Bởi vì:

"Người thắng kẻ khác là người mạnh,

Nhưng thắng được chính mình – mới là bậc hiền triết."

Và lẽ đời xưa nay vẫn vậy:

"Nước sâu thì chảy lặng,

Người giỏi thường khiêm cung."

Bài viết này, xin được xem như một lời gửi gắm chân thành đến những ai đang có trong mình sự bồng bột của tuổi trẻ, hay cơn say nồng của chút tài năng hữu hạn. Mong bạn dừng lại một chút, lắng nghe tiếng vọng của tổ tiên mình – nơi những lời dạy đã từng nâng đỡ biết bao thế hệ đi qua giông tố mà vẫn giữ được phẩm giá, lẽ sống và lòng người.

Hãy là ánh trăng hiền hòa, đừng làm ngọn đèn ngạo mạn trước gió.

Thân mến,

Một người cũng đang học cách lặng lẽ soi sáng chính mình.

( Đức Minh – Trần Thanh Hoài,

Tỉnh lẻ đêm buồn, mùa hạ - 2025)

---