Thằng Bờm

 THẰNG “BỜM” NGỐC NGHẾCH HAY CHÚNG TA NGỜ NGHỆCH?

( Qua góc nhìn của THANH HOÀI – “ Rừng Xưa Chưa Khép” )

Bài đồng dao "Thằng Bờm" từ lâu đã in sâu trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam, không chỉ bởi giai điệu vui nhộn, dễ nhớ mà còn bởi những bài học sâu sắc ẩn chứa bên trong câu từ mộc mạc, giản đơn. Nhiều người cho rằng Bờm là kẻ ngốc nghếch khi từ chối những lời đề nghị trao đổi có lợi từ phú ông. Nhưng liệu có đơn giản như vậy? Phải chăng ẩn sau sự “ngờ nghệch” ấy là một triết lý sống khôn ngoan, một sự thông minh và lương thiện đáng trân trọng?

Thật vậy, ta dễ dàng nhận thấy sự bất cân xứng trong mỗi lời đề nghị trao đổi của phú ông. Một cái quạt mo, vật dụng đơn sơ, dân dã, giá trị chỉ bằng “một nắm xôi” sao có thể sánh bằng “ba bò chín trâu”, “một xâu cá mè”, “một bè gỗ lim” hay cả “đồi sim, đồi mồi”?  Phải chăng phú ông quá “ngu si” khi đưa ra những lời đề nghị như vậy? Hay là ông ta đang ấp ủ một mưu đồ nào khác? Liệu có món hời nào từ trên trời rơi xuống, liệu có sự cho đi nào mà không cần nhận lại? Chắc chắn là không. 

Thằng Bờm tuy nghèo nhưng không hề ngu ngốc. Bờm hiểu rõ giá trị của cái quạt mo trong tay, và quan trọng hơn, Bờm nhận thức được giá trị của bản thân. Bờm không cho phép mình bị lợi dụng, bị cám dỗ bởi những lời đường mật và những thứ xa hoa, phù phiếm. Bờm kiên định với những gì mình có, bằng lòng với cuộc sống giản dị và tự do của mình. Chính sự “từ chối thẳng thắn” ấy đã cho thấy Bờm là một người có chính kiến, không bị lung lay bởi vật chất, một phẩm chất đáng quý cần có ở mỗi người.

Bài đồng dao khép lại với hình ảnh Bờm cười hồn nhiên khi nhận “cục xôi”. Nụ cười ấy là minh chứng cho sự thỏa mãn, hạnh phúc với những gì mình đang có. Đồng thời, nó cũng là lời khẳng định cho triết lý sống giản dị,  “đủ  ăn, đủ mặc” ( lối sống tri túc)  mà cha ông ta đã đúc kết từ ngàn đời. 

Bài đồng dao "Thằng Bờm", tuy ngắn gọn nhưng đã truyền tải một thông điệp sâu sắc về cách sống:  “Chim tham ăn chim sa vào lưới; cá ham mồi mắc phải lưỡi câu”. Lòng tham vô đáy có thể hủy hoại tâm hồn và đẩy con người đến những sai lầm đáng tiếc.  Hãy sống bằng chính sức lao động của mình, trân trọng những gì mình đang có và luôn cảnh giác trước những cám dỗ vật chất. Đó chính là bài học quý giá mà "Thằng Bờm" đã và đang nhắc nhở mỗi chúng ta.

( Tỉnh lẻ đêm buồn, 10/10/2024)